Je loopt de supermarkt in met een lijstje van acht producten. Aan de kassa heb je er zeventien in je kar. Herkenbaar? Dat is geen toeval. Als filiaalmanager heb ik jarenlang meegewerkt aan de inrichting van een winkel. Elk schap, elke stapel, elke kleur op een prijskaartje heeft een reden. Hoog tijd dat je die reden kent.
De winkel is een parcours, geen winkel
Een supermarkt is geen neutrale ruimte. Het is een route die voor jou is uitgestippeld, niet door jou.
Groente en fruit staan vrijwel altijd bij de ingang. Dat voelt fris en gezond aan. Je begint je bezoek met een goed gevoel over jezelf. Dat gevoel maakt je minder kritisch op wat er daarna in je kar gaat. Dit heet het halo-effect: één goede keuze geeft onbewust toestemming voor latere minder goede keuzes.
Daarna loop je langs de bakkerij. De geur is geen bijproduct, die is onderdeel van het ontwerp. Verse broodgeur activeert honger. Honger maakt dat je meer koopt. Dat is geen complottheorie, dat is gewoon hoe het werkt.
De basisproducten die je écht nodig hebt, zoals melk, eieren en brood, staan achterin of verspreid door de winkel. Je moet er dus langs alles wat je niet nodig hebt om ze te bereiken. Onderweg pak je dingen op die je niet had gepland.
Wat kun je hiertegen doen?
- Loop met een lijstje én een volgorde. Schrijf je boodschappen op in de volgorde van de winkel die je kent.
- Ga nooit hongerig. Eet eerst, boodschap daarna.
- Pak een mandje in plaats van een kar als je weinig nodig hebt. Een volle kar voelt mager aan, een volle mand voelt af.
Acties zijn geen cadeaus, maar ze kunnen wel voordeel opleveren
Een aanbieding is een marketinginstrument. Dat klinkt harder dan het is, want een aanbieding kan écht voordeel opleveren. Maar alleen als je hem op de juiste manier gebruikt.
De klassieke valkuil: je koopt iets omdat het in de aanbieding is, niet omdat je het nodig hebt. Drie pakken koekjes voor de prijs van twee. Prima deal, als je koekjes at gepland. Maar als je ze nu koopt omdat het goedkoop lijkt, heb je twee pakken extra koekjes in huis die je anders niet had gekocht. Dat is geen besparing, dat is extra uitgave met een korting erop.
Acties die wél lonen zijn acties op producten die je sowieso koopt en die lang houdbaar zijn. Denk aan:
- Ingeblikt voedsel zoals tomaten, kikkererwten of mais
- Pasta, rijst, couscous
- Diepvriesgroenten
- Wasmiddel, schoonmaakmiddelen, toiletpapier
Dit zijn producten zonder vervaldatum op korte termijn. Je kunt ze rustig inslaan als de prijs laag is. Verse producten in de aanbieding zijn een ander verhaal. Die moet je kunnen verwerken vóór de houdbaarheidsdatum. Plan dat dus meteen in je weekmenu als je ze meeneemt.
Nog een punt over acties: het grote pak is niet altijd goedkoper per eenheid. Supermarkten weten dat je aanneemt dat groter goedkoper is. Controleer de kiloprijs of de prijs per stuk, die staat op het schaplabel. Soms is het kleinere pak voordeliger, of even duur.
Huismerken en A-merken: wat zit er echt achter het verschil
Dit is het onderwerp waar ik als oud-filiaalmanager het meest over werd gevraagd. Zijn huismerken echt slechter?
Het antwoord is genuanceerd, maar vaker dan je denkt: nee.
Bij veel productcategorieën worden huismerken gemaakt in dezelfde fabrieken als A-merken. De receptuur kan iets afwijken, de verpakking zeker, maar de grondstoffen zijn vaak vergelijkbaar. Dat geldt met name voor:
- Zuivel zoals yoghurt, kwark en melk
- Diepvriesgroenten
- Ingeblikte producten
- Rijst, pasta en granen
- Schoonmaakmiddelen
Bij andere categorieën merk je het verschil wél. Frisdranken, chips en bepaalde sauzen hebben smaakprofielen die sterk gekoppeld zijn aan het merk. Daar betaal je deels voor de smaak, deels voor de herkenbaarheid.
De slimme aanpak: test het zelf. Koop één keer het huismerk van een product dat je regelmatig koopt. Als je het verschil niet proeft of niet merkt, schakel je over. Als je het wél merkt en het stoort je, dan weet je dat het A-merk voor jou de meerprijs waard is. Dat is een bewuste keuze, geen automatische.
Wat je nooit moet doen: automatisch voor het A-merk grijpen omdat je het kent. Bekendheid is geen kwaliteitskeurmerk, het is marketingbudget dat verwerkt zit in de prijs die jij betaalt.
De supermarkt is slim ingericht. Maar jij kunt slimmer zijn dan de inrichting. Niet door achterdochtig te worden, maar door te begrijpen wat er speelt. Kennis is het enige boodschappenlijstje dat je nooit vergeet mee te nemen.
