Houdbaarheidsdatums: wat ze echt betekenen en hoe je minder weggooit

·

Houdbaarheidsdatums: wat ze echt betekenen en hoe je minder weggooit

Je gooit de yoghurt weg omdat de datum is verstreken. De soep gaat de prullenbak in. De kaas ook, want veiligheid voor alles. Klinkt vertrouwd? Dan ben je niet de enige. Maar als voormalig filiaalmanager kan ik je vertellen: de meeste mensen gooien veel te vroeg veel te veel weg. En dat kost je elke week serieus geld. Het begint allemaal bij begrijpen wat die datum op de verpakking nu eigenlijk zegt.

THT of TGT: het verschil dat je elke week geld kost

Er staan twee soorten datums op voedingsverpakkingen. “Ten minste houdbaar tot” (THT) en “te gebruiken tot” (TGT). Die twee worden door de meeste mensen op één hoop gegooid. Dat is precies het probleem.

THT betekent: de fabrikant garandeert de kwaliteit tot die datum. Daarna kan de smaak iets veranderen, de kleur iets minder worden. Maar het product is niet automatisch gevaarlijk. Denk aan beschuit, pasta, rijst, blikgroenten, honing, azijn. Die zijn soms maanden of zelfs jaren na de datum nog prima te eten.

TGT is een ander verhaal. Dat staat op producten waarbij de voedselveiligheid echt in het geding kan komen na de datum. Rauwe vis, gehakt, sommige zuivelproducten. Die datum neem je wél serieus.

Het onderscheid klinkt simpel. Maar in de praktijk zie ik mensen pasta weggooien met een THT van drie maanden geleden, terwijl ze gehakt met een TGT van gisteren nog even bewaren. Precies omgekeerd dus.

Wat je mee moet nemen:

  • THT = kwaliteitsgarantie, geen veiligheidsgrens
  • TGT = veiligheidsgrens, niet onderhandelen
  • Leer de afkorting lezen vóór je iets weggooit

Weet je niet zeker welke categorie een product valt? Gebruik dan je zintuigen. Ruik eraan. Kijk ernaar. Proef een klein beetje. Dat is hoe mensen eeuwenlang hebben bepaald of iets nog goed was. Je neus is een betrouwbaar instrument.

Wat de overheid zegt en waarom dat ertoe doet

Dit is geen grijs gebied. De regels rondom houdbaarheidsdatums zijn Europees vastgelegd en in Nederland uitgewerkt. De informatie van de Rijksoverheid over voedingsveiligheid en etikettering legt precies uit welke producten verplicht een TGT-datum dragen en welke producten wettelijk gezien geen datum nodig hebben.

Dat laatste wist je misschien niet: sommige producten hoeven helemaal geen houdbaarheidsdatum te dragen. Wijn, sterke drank, zout, suiker en bepaalde soorten azijn zijn daar voorbeelden van. Die zijn zo lang houdbaar dat een datum geen toegevoegde waarde heeft.

Wat de regelgeving ook zegt: supermarkten mogen producten met een verstreken THT-datum gewoon blijven verkopen, mits ze dat duidelijk communiceren. Dat zie je terug in de afgeprijsde bakken bij de kassa of de speciale schappen met producten die bijna over datum zijn. Die korting is niet willekeurig. Dat is een bewuste manier om verspilling te beperken en de consument een voordeel te geven.

Als filiaalmanager werkte ik dagelijks met die schappen. De producten erin waren niet minder. Ze hadden alleen een datum die eraan zat te komen. Brood, koekjes, conserven, sauzen. Mensen die wisten wat ze kochten, grepen die producten als eerste. Slim.

Wat je kunt doen:

  • Koop bewust uit de “bijna over datum”-schappen als je weet dat je het die week verbruikt
  • Controleer altijd of het THT of TGT is voordat je iets weggooit
  • Sla THT-producten op de juiste manier op — droog, donker, koel — zodat ze langer meegaan

De winst zit in kennis. Niet in gokken.

Hoe je je weekmenu plant rondom houdbaarheid

Hier wordt het praktisch. Want kennis van datums helpt alleen als je er ook naar handelt. En dat begint bij hoe je boodschappen doet en hoe je je week plant.

De meeste mensen kopen op gevoel. Ze lopen door de winkel, pakken wat aanspreekt, zien een aanbieding en gooien het in het karretje. Thuis blijkt dat ze al twee pakken pasta hebben. Of dat de verse groenten die ze kochten al weggaan voordat ze er aan toekomen.

Dat is geen karakterfout. Het is een gebrek aan systeem.

Begin met een simpel principe: koop vers voor de eerste helft van de week, houdbaar voor de tweede helft. Maandag en dinsdag eet je de verse vis, de spinazie, de tomaten. Donderdag en vrijdag eet je de pasta, de blikgroenten, de diepvriesmaaltijd. Zo bouw je een ritme in.

Een concreet weekschema ziet er zo uit:

  • Maandag: verse kip of vis, verse groenten
  • Dinsdag: restjes van maandag verwerken in een roerbak of soep
  • Woensdag: eieren, kaas, brood — dingen die iets langer meegaan
  • Donderdag: peulvruchten, pasta of rijst met iets uit de vriezer
  • Vrijdag: opruimdag — wat er nog ligt, gaat de pan in
  • Weekend: flexibel, of een grotere maaltijd als je meer tijd hebt

Dit schema is niet heilig. Maar het geeft structuur. En structuur voorkomt dat je op vrijdag een lade vol vergeten groenten aantreft.

Een tweede tip: stel een vaste dag in waarop je je koelkast en voorraadkast doorloopt. Niet om alles weg te gooien, maar om te zien wat er al is. Wat bijna op is. Wat snel verbruikt moet worden. Dat bepaalt dan wat je koopt, niet andersom.

Veelgemaakte fouten bij weekplanning:

  • Te veel verse producten kopen zonder concreet plan
  • Aanbiedingen kopen die je eigenlijk niet nodig hebt
  • Producten achterin de kast vergeten omdat je er niet bij kijkt
  • Geen rekening houden met dagen dat je thuis eet versus buitenshuis

De supermarkt is zo ingericht dat je meer koopt dan je nodig hebt. Dat is geen complottheorie, dat is gewoon hoe retail werkt. Ruime schappen, aantrekkelijke displays, geur van versgebakken brood bij de ingang. Het zet je in een koopstemming. Bewust boodschappen doen begint dus al voor je de winkel inloopt: met een lijstje, een plan en een idee van wat er thuis al staat.

Een derde praktisch hulpmiddel: gebruik je vriezer slimmer. Vlees dat bijna over de TGT-datum gaat, kun je prima invriezen als het nog vers is. Brood dat je niet opkrijgt, gaat de vriezer in en is later prima te roosteren. Restjes soep of saus: portioneer ze en vries ze in. Zo bouw je een voorraad op die je op drukke dagen reddt.

Tot slot: kijk kritisch naar wat je structureel weggooit. Als je elke week hetzelfde product in de prullenbak gooit, is dat een signaal. Dan koop je structureel te veel van dat product, of je koopt het op het verkeerde moment. Pas je inkoopgedrag aan. Koop minder, koop vaker, of schakel over op een houdbaardere variant.

Tot slot

Voedselverspilling is geen onvermijdelijk bijverschijnsel van boodschappen doen. Het is het resultaat van onduidelijkheid over datums, gebrek aan planning en koopgedrag dat door de winkel wordt aangestuurd in plaats van door jou. Als je één ding onthoudt: leer het verschil tussen THT en TGT. Dat onderscheid alleen al kan je per week een flinke besparing opleveren. En het begint met even goed lezen wat er op de verpakking staat.

Meer om te lezen