Actieweken in de supermarkt: zo werkt het echt

·

Actieweken in de supermarkt: zo werkt het echt

Je ziet ze elke week voorbijkomen: grote banners, gekleurde stickers en stapels producten bij de ingang. Maar waarom staat juist dat pak pasta of die fles olijfolie in de aanbieding? En is het altijd zo voordelig als het lijkt?

Hoe een supermarkt zijn acties opbouwt

Een actieweek begint niet bij de marketingafdeling. Die begint bij de inkoper. Die onderhandelt met leveranciers over volumes, seizoenspieken en houdbaarheidsdatums. Als een leverancier een overschot heeft of een nieuw product wil introduceren, biedt hij korting aan op de inkoopprijs. De supermarkt geeft een deel van die korting door aan de klant, en houdt een deel zelf.

Dat is waarom je in de zomer plotseling veel barbecueproducten in de aanbieding ziet, en in januari veel soepen en peulvruchten. Het heeft minder met jouw boodschappengedrag te maken dan met wat er in het magazijn staat of wat een fabrikant kwijt wil. Als jij denkt dat jij de aanbieding bepaalt, is het andersom.

Een andere reden voor acties is rotatiebeheer. Producten die bijna de helft van hun houdbaarheidsdatum hebben verbruikt, moeten sneller de deur uit. Dat zie je terug in de gele stickers op versproducten, maar ook in acties op houdbare producten. Denk aan blikgroenten of pakken rijst die al een tijdje in het schap staan. De actieprijs is dan geen cadeau, maar een logistieke noodzaak.

Supermarkten werken ook met zogeheten themaperiodes. Italiaanse week, Aziatische week, barbecueseizoen. Die periodes zijn van tevoren gepland, soms wel een jaar in advance. De producten die je dan ziet, zijn niet willekeurig gekozen. Ze zijn geselecteerd op marge, leverbetrouwbaarheid en schapruimte. Een klein huismerk dat moeilijk levert, haalt zelden een themaweek.

Wat veel mensen niet doorhebben, is dat de plaatsing van een product in de winkel ook onderdeel is van de actie. Een product dat op ooghoogte staat of bij de ingang ligt, verkoopt drie tot vijf keer beter dan hetzelfde product op de onderste plank. Leveranciers betalen soms letterlijk voor die plek. Dat heet schapgeld, en het is een van de verborgen kosten in de voedingsindustrie die de consument nooit op de bon ziet.

Huismerken versus A-merken: wat zit er echt in

Je hebt het vast weleens gehoord: het huismerk komt uit dezelfde fabriek als het A-merk. Soms klopt dat. Vaker is het genuanceerder. Een fabrikant kan voor een supermarkt een vergelijkbaar product maken met een iets ander recept, een goedkopere grondstof of een andere verhouding van ingrediënten. Het eindproduct lijkt op het A-merk, maar is het niet.

Toch zijn er categorieën waar het verschil minimaal is. Neem suiker, zout, bloem of rijst. Dat zijn commodities. De grondstof is overal hetzelfde, de verwerking nauwelijks anders. In die gevallen is het huismerk vrijwel identiek aan het A-merk, maar kost het een stuk minder. Als je boodschappenbudget onder druk staat, zijn dit de eerste producten om te wisselen.

Bij andere categorieën is het verschil groter. Denk aan sauzen, chips, frisdrank of koekjes. Daar zit smaak, recept en merkbeleving in die echt anders zijn. Of je dat verschil de meerprijs waard vindt, is een persoonlijke keuze. Maar weet dat je bij een A-merk ook betaalt voor de reclame die je thuis op televisie ziet. Die kosten worden doorberekend in de consumentenprijs.

Een handige vuistregel: kijk naar de ingrediëntenlijst. Als de eerste drie ingrediënten van het huismerk en het A-merk identiek zijn, is de kans groot dat de smaak ook dicht bij elkaar ligt. Bij zuivelproducten, olie en basisgroenten is dat bijna altijd zo. Bij bewerkte snacks of kant-en-klaarmaaltijden loopt het vaker uiteen.

Supermarkten verdienen meer aan hun huismerk dan aan A-merken. De marge is hoger, de inkoop goedkoper en er zijn geen schapgeldafspraken nodig. Dat is waarom het huismerk altijd op een goede plek in het schap staat. Niet omdat het beter is, maar omdat het winstgevender is. Als je dat weet, kijk je anders naar die prominente schappositie.

Nog iets wat weinig mensen weten: premium huismerken. Vrijwel elke grote supermarktketen heeft een eigen luxelijn. Die producten zitten soms dichter bij een A-merk in kwaliteit, maar de marge voor de supermarkt is nog steeds hoger. Het is een slimme zet: je bedient de klant die kwaliteit wil, zonder de winst af te staan aan een externe fabrikant.

Voedselverspilling en weekplanning: zo hou je grip

Gemiddeld gooit een Nederlands huishouden zo’n 34 kilo voedsel per jaar weg. Dat is niet alleen zonde van het geld, het is ook gewoon vermijdbaar. Het grootste probleem zit niet in wat mensen kopen, maar in hoe ze het bewaren en wanneer ze het eten.

De meest gemaakte fout is impulsaankopen op basis van aanbiedingen. Je koopt drie pakken yoghurt omdat ze in de aanbieding zijn, maar je eet er normaal één per week. Twee pakken verlopen. De besparing op de aanbieding is dan kleiner dan het verlies op de verspilling. Dat klinkt logisch, maar in de winkel denk je er zelden zo over na.

Een weekmenu helpt. Niet omdat het gezellig is om een krijtbord in de keuken te hangen, maar omdat je dan precies weet wat je nodig hebt. Je schrijft je boodschappenlijst op basis van het menu, niet op basis van wat er in de aanbieding is. Aanbiedingen gebruik je dan als aanvulling, niet als uitgangspunt. Als de kipfilet in de aanbieding is en je had toch al kipfilet gepland, prima. Maar koop het niet alleen omdat het goedkoop is.

Bewaring is het tweede aandachtspunt. Houdbaarheidsdatums zijn niet altijd wat ze lijken. Er zijn twee soorten: “ten minste houdbaar tot” en “te gebruiken tot”. De eerste is een kwaliteitsgarantie, geen veiligheidsdatum. Droge producten zoals pasta, rijst, blik en bevroren groenten zijn vaak nog prima na die datum. De tweede datum staat op vlees, vis en zuivel en die neem je serieus.

Producten die je het eerst moet opmaken, zet je vooraan in de koelkast. Klinkt simpel, maar de meeste mensen zetten nieuwe boodschappen gewoon voorop en de oude producten verdwijnen naar achteren. In een supermarkt werken we precies andersom: nieuwe voorraad gaat achteraan, oude vooraan. Dat heet FIFO, first in first out. Thuis werkt het net zo goed.

Als je echt wilt besparen en verspilling wilt terugdringen, combineer je die twee dingen. Je plant een menu voor de week, je koopt op basis van dat menu en je bewaart slim. Op die manier gebruik je aanbiedingen als voordeel in plaats van als valkuil. De supermarkt is gebaat bij impulsaankopen. Jij bent gebaat bij overzicht.

Een paar concrete voorbeelden uit een gemiddelde boodschappenmand. Brood kun je prima invriezen als je het niet snel opmaakt. Kaas blijft langer goed als je hem in bakpapier wikkelt in plaats van in plastic folie. Groenten die bijna verlopen, gooi je niet weg maar verwerk je in een soep of roerbakgerecht. En restjes van de avond ervoor zijn een prima lunch voor de volgende dag, als je ze direct na het eten in een bakje doet en in de koelkast zet.

In de zomer speelt dit extra. Producten bederven sneller bij warmte, en je bent vaker buiten. Maar als je thuis een fijne plek hebt om te ontspannen – zoals een loungebed zwembad – hoef je niet per se naar een terras. Je eet vaker thuis en doet meer boodschappen. Juist dan loont het om je weekplanning strak te houden, zodat je geen halve komkommer weggooit die je vergeten was.

De supermarkt speelt hierop in met zomerse aanbiedingen op barbecueproducten, frisdrank en snacks. Die zijn verleidelijk, maar ook de categorie waar de meeste verspilling optreedt. Koop wat je echt nodig hebt voor de komende dagen, niet voor het hele weekend dat misschien toch anders loopt.

Veelgestelde vragen over supermarktaanbiedingen en weekplanning

Zijn producten in de aanbieding altijd goedkoper dan normaal?

Niet altijd. Sommige aanbiedingen zijn gebaseerd op een tijdelijk verhoogde adviesprijs, waarna de korting minder groot is dan het lijkt. Dit heet een fictieve korting en is in Nederland wettelijk aan banden gelegd, maar het komt nog steeds voor. Vergelijk de aanbiedingsprijs met wat je normaal betaalt als je het product kent. Als je de normale prijs niet weet, is het moeilijk te beoordelen of de actieprijs echt voordelig is. Houd een paar weken de prijs bij van producten die je regelmatig koopt. Dan zie je snel of een aanbieding echt iets voorstelt.

Wanneer is het slim om in bulk te kopen?

Alleen als je het product snel genoeg opmaakt en het goed houdbaar is. Houdbare producten zoals pasta, rijst, blik, olie en koffie zijn prima in bulk te kopen als je er regelmatig gebruik van maakt. Versproducten en producten met een korte houdbaarheidsdatum zijn dat niet, tenzij je ze direct invriest. Kijk ook naar de prijs per kilo of per liter, niet naar de totaalprijs van het verpakkingsformaat. Een grote verpakking is niet altijd goedkoper per eenheid dan een kleine.

Hoe stel ik een realistisch weekmenu samen zonder dat het saai wordt?

Begin met drie of vier vaste gerechten die je huishouden lekker vindt en die je goed kunt maken. Vul de rest van de week aan met variaties op die gerechten of met iets nieuws. Gebruik wat er in de koelkast staat als uitgangspunt, niet als bijzaak. Als je op maandag een grote pan soep maakt, heb je op dinsdag automatisch een lunch of een lichte avondmaaltijd. Restjes zijn geen slecht koken, het is slim plannen. Een weekmenu hoeft niet elke dag iets anders te zijn. Consistentie bespaart tijd, geld en verspilling.

Meer om te lezen